برگزاری دومین نشست علمی سنخیت علت و معلول از منظر کلام، فلسفه و عرفان

برگزاری دومین نشست علمی سنخیت علت و معلول از منظر کلام، فلسفه و عرفان

دومین نشست علمی سنخیت علت و معلول از منظر کلام، فلسفه و عرفان برگزار می شود.

ارائه دهنده: حجت الاسلام حسن رمضانی

ناقدان: دکتر محمد تقی سبحانی، دکتر رضا برنجکار

دبیر علمی : دکتر بهرام دلیر

 زمان: چهارشنبه بیست و پنجم بهمن ماه ۱۳۹۶، ساعت 9:30 الی 12

مکان: قم، بلوار 15 خرداد، خیابان شهید میثمی.

حضور در این نشست برای عمموم آزاد می باشد.

گزارش جلسه دوم درس قواعد کلامی عدل

مروری بر مباحث گذشته

در جلسه قبل پس از بیان اهمیت و جایگاه بحث قاعده‌ی حسن و قبح، به چگونگی طرح مساله پرداختیم و بیان شد که می‌توان بحث را در سه یا چهار مقام مطرح کرد: ثبوت، اثبات، ملازمه، وقوع و کیفر.

بررسی مقام اثبات در قاعده‌ی حسن و قبح

استاد برنجکار در جلسه‌ی دوم از سلسله دروس قواعد کلامی عدل، به بررسی مقام اثبات در قاعده‌ی حسن و قبح پرداختند. بنا بر نظر ایشان، دیدگاه‌های مربوط به مقام دوم -یعنی مقام اثبات- را می‌توان این‌گونه بیان کرد:

فرض اول: حسن و قبح ذاتی است و عقل آن را درک می‌کند.

فرض دوم: حسن و قبح ذاتی است و عقل آن را درک نمی‌کند.

فرض سوم: حسن و قبح ذاتی نیست و عّقلا آن را اعتبار می‌کنند و این اعتبار را، دست‌کم در پاره‌ای امور (امور انسانی) به رسمیت می‌شناسند.

فرض چهارم: حسن و قبح ذاتی نیست و اعتبار عقلایی نیز وجود ندارد یا اگر وجود دارد، ارزشی ندارد و از این رو حسن و قبح، صرفاً به اراده و امر و نهی شارع برمی‌گردد.

بدین ترتیب، چهار فرض در مقام اثبات متصور است. فرض اول، مورد قبول امامیه و معتزله است. فرض سوم از سوی فلاسفه پذیرفته شده است. فرض چهارم از آن اشاعره است. فرض دوم، یعنی ذاتی و غیر عقلی بودن حسن و قبح، طرف‌دار جدی ندارد.

بررسی مقام ملازمه در قاعده‌ی حسن و قبح

استاد برنجکار مقام ملازمه را این‌گونه توضیح دادند: در مقام ملازمه، بحث در این است که بر فرض که حسن و قبح، ذاتی و عقلی یا غیرذاتی و عقلایی باشد، آیا ملازمه‌ای میان درک عقل یا اعتبار عقلا با حکم شرع وجود دارد یا خیر؟ آیا «کلما حکم به العقل او العقلا، حکم به الشرع» درست است یا خیر؟

این بحث در اصول فقه مطرح می‌شود و در کتاب‌های کلامی مورد بحث قرار نمی‌گیرد؛ زیرا مربوط به ثبوت حکم شرعی برای مکلفان است و ارتباطی با افعال خدا و عدل الهی که در کلام مورد بحث است، ندارد. البته می‌توان بحث دیگری را در این مقام یا به‌عنوان مقام چهارم مطرح کرد که در صورت وجود ملازمه میان حکم عقل و حکم شرع (از لحاظ احکام خمسه) و در نتیجه استحقاق ثواب و عقاب، آیا از لحاظ وقوع ثواب و عقاب هم حکم عقل مانند حکم شرع است؟

از میان این سه یا چهار مقام، آن‌چه به علم کلام و عدل الهی مربوط می‌شود، دو مقام نخست است. زیرا متکلمان بحث حسن و قبح عقلی را به عنوان ملاکی برای داوری درباب افعال الهی مورد استفاده قرار می‌دهند و بحث ملازمه و وقوع ثواب و عقاب به احکام شرعی و کیفر و پاداش مربوط به مکلفین مربوط می‌شود. از این رو، بحث اصلی ما، به دو مقام نخست مربوط می‌شود.

هم‌چنین در ادامه‌ی جلسه، تاریخچه بحث از افلاطون تا کلام اسلامی، مطرح شد.

برای دریافت صوت سلسله جلسات قواعد کلامی عدل اینجا کلیک کنید.

نقد کتاب قاعده الواحد از دیدگاه متکلمان

نقد کتاب قاعده الواحد از دیدگاه متکلمان

نشست علمی: نقد کتاب قاعده الواحد از دیدگاه متکلمان

ارائه دهنده: حجت الاسلام دکتر محمد حسن قدردان قراملکی

ناقدان: حجج اسلام  دکتر رضا برنجکار، دکتر اکبر اقوام کرباسی

دریافت صوت
حجم: 33.8 مگابایت

برگزاری نشست علمی نقد کتاب قاعده الواحد از دیدگاه متکلمان

برگزاری نشست علمی نقد کتاب قاعده الواحد از دیدگاه متکلمان

نشست علمی نقد کتاب قاعده الواحد از دیدگاه متکلمان با حضور نویسنده حجة الاسلام دکتر محمد حسن قدردان قراملکی برگزار می‌شود.

ناقدین: حجج اسلام دکتر رضا برنجکار، دکتر اکبر اقوام کرباسی

زمان:چهارشنبه 20 دی ساعت 18:30

مکان: قم، بلوار جمهوری، کوچه 2، اولین فرعی سمت چپ، ساختمان انجمن های علمی حوزه، سالن همایش.

حضور برای عموم آزاد است.

برگزاری سلسله نشستهای اعتقادی فاعلیت خداوند متعال

برگزاری سلسله نشستهای اعتقادی فاعلیت خداوند متعال

بیستمین نشست از سلسله نشستهای تخصصی مباحث اعتقادی فاعلیت خداوند متعال؛ تبیین آموزه وحیانی (خلقت) برگزار می شود.

سخنرانان: آیت الله سید جعفر سیدان و حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمدتقی سبحانی

 زمان: چهارشنبه ششم دی ماه 1396، ساعت 19

مکان: مشهد، خیابان آخوند خراسانی، کتابخانه عمومی قلم

گزارش جلسه اول درس قواعد کلامی عدل

مقدمه

استاد برنجکار در ابتدای جلسه اول درس قواعد کلامی عدل، با اشاره به بحثی که در مورد معنای قاعده در ابتدای کتاب قواعد کلامی توحید بیان کرده‌اند، قاعده را حکمی کلی دانستند که دلیل برای مسائل متعددی است؛ چه در یک باب جاری شود و چه در ابواب مختلف. استاد در تفاوت شیوه طرح مباحث قواعد عدل با قواعد توحید اشاره کردند: از آن‌جا که کتاب‌های کلامی برای توحید قاعده ذکر نکرده بودند، به آیات و روایات مراجعه و با ابزار عقل این قواعد استخراج شد؛ ولی در باب عدل، برخی از قواعد عدل در کتاب‌های کلامی حتی با نام قاعده ذکر شده است؛ مثل قاعده حسن و قبح، قاعده لطف و قاعده اصلح. به همین دلیل در سلسله مباحث قواعد عدل الهی، سیر بحث در هر قاعده این‌گونه است:

1) بررسی جایگاه و اهمیت قاعده؛

2) بررسی پیشینه بحث از قاعده؛

3) بررسی و نقد دیدگاه ها و تقریرات مختلف قاعده؛

4) بیان نظر برگزیده بر پایه‌ی ادله عقلی و نقلی؛

5) بررسی لوازم و آثار نظر منتخب.

قاعده حسن و قبح

استاد در ادامه به طرح بحث قاعده حسن و قبح پرداختند ایشان متذکر شدند که این قاعده زیربنای بسیاری از مسائل و قواعد عدل الهی مثل قاعده لطف است؛ حتی نبوت، امامت و معاد بدون این قاعده قابل اثبات نیست. از این رو می‌توان قاعده‌ی حسن و قبح را پرکاربردترین قاعده‌ی کلامی دانست.

ایشان به سبک رایج متکلمان در طرح این بحث اشاره کردند که آن‌ها معمولاً حسن و قبح را به عقلی و شرعی تفکیک می‌کنند و اشاعره را پیرو حسن و قبح شرعی و امامیه و معتزله را طرفدار حسن و قبح عقلی می‌دانند. سپس اشاره کردند که به نظر می‌رسد باید سبک بحث را به گونه دیگری طرح کرد: باید در سه مقام ثبوت، اثبات و ملازمه میان حکم عقل و شرع اشاره کرد:

1) مقام ثبوت: آیا افعال، در ذات خود و قطع نظر از امر و نهی شارع، حسن یا قبح دارد یا نه؟ ( حسن و قبح ذاتی)

2) مقام اثبات: اگر حسن و قبح ذاتی باشد، آیا عقل قدرت درک آن را دارد یا نه؟

3) مقام ملازمه: اگر عقل حسن و قبح را درک کرد، آیا شارع نیز آن را قبول می‌کند و کشف از حکم شرعی می‌کند یا نه.

با توجه به این که فلاسفه اسلامی حسن وقبح را عقلایی و اعتباری می‌دانند، در مجموع می‌توان چهار فرض را متصور دانست:

الف) حسن و قبح ذاتی است و عقل توان فهم آن را دارد (دیدگاه امامیه و معتزله)؛

ب) حسن و قبح ذاتی است؛ ولی عقل آن را درک نمی‌کند (منسوب به برخی اخباریین)؛

ج) حسن و قبح اعتبار عقلایی است (دیدگاه فلاسفه)؛

د) حسن و قبح ذاتی نیست و به اعتبار عقلاء هم نیست؛ بلکه به اعتبار شرع است و کاشف از آن نیز امر و نهی شارع است (دیدگاه اشاعره).

برای دریافت صوت سلسله جلسات قواعد کلامی عدل اینجا کلیک کنید.

جایگاه عقل و فطرت در معرفت

جایگاه عقل و فطرت در معرفت

نشت علمی با موضوع جایگاه عقل و فطرت در معرفت

سخنران: دکتر محمدحسین منتظری

مدرسه کلام امامیه اصفهان - تابستان 1394

دریافت
حجم: 27.3 مگابایت

رابطه‌ی اراده‌ی خدا و انسان

رابطه‌ی اراده‌ی خدا و انسان

نشست علمی با موضوع رابطه‌ی اراده‌ی خدا و انسان
سخنران: دکتر سید حسن طالقانی

مدرسه کلام امامیه اصفهان - تابستان 1394

حجم: 37.4 مگابایت
ماهیت اراده و مراتب فعل الهی

ماهیت اراده و مراتب فعل الهی

نشست علمی با موضوع ماهیت اراده و مراتب فعل الهی
سخنران: دکتر رضا برنجکار

مدرسه کلام امامیه اصفهان - تابستان 1394

حجم: 31.6 مگابایت