معرفت اضطراری در قرون نخستین اسلامی

معرفت اضطراری در قرون نخستین اسلامی

نام کتاب: معرفت اضطراری در قرون نخستین اسلامی

 نویسنده: علی امیرخانی

 ناشر: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث

دریافت 50 صفحه ابتدایی کتاب
حجم: 3.28 مگابایت

نظریه‌ی «معرفت اضطراری» ریشه در آیات و روایات نبوی دارد؛ از این‌رو بیشتر اندیشمندانِ نخستین امامی که توجه ویژه‌ای به نصوص اسلامی داشتند، معارف بشری (چه دینی و چه غیردینی) را اضطراری به معنای غیراختیاری، می‌دانستند و بر آن بودند تحقق معرفت در انسان‌ها فعل خداست نه انسان؛ هرچند اراده انسان در مقدمات تحصیل معرفت (فرآیند معرفت) نقش دارد. این متکلمان علاوه بر پذیرش غیراختیاری بودن معرفت، به لوازم آن از جمله عدم تکلیف به معرفت و عدم تعلق ثواب و عقاب استحقاقی ، پای بند بودند. 

کتاب پیش رو به بازخوانی انگاره معرفت اضطراری امامیان نخستین پرداخته و آن را با نظریه های معرفت شناختی رقیب از جمله «اصحاب حدیث» و «معتزله» مقایسه و بررسی کرده است.

پژوهش حاضر در شش گفتار زیر سامان دهی شده است :

- مفهوم شناسی

- معرفت اضطراری در اندیشه امامیان در مدرسه کوفه

- معرفت اضطراری در اندیشه امامیان در مدرسه قم

- معرفت اضطراری در اندیشه های اصحاب حدیث

- معرفت اضطراری در اندیشه معتزله

- معرفت اضطراری در اندیشه امامیان در مدرسه بغداد

- پی گفتار: مقایسه دیدگاه ها و جمع بندی نهایی

کتاب معرفت اضطراری در قرون نخستین اسلامی، تألیف علی امیرخانی از سوی پژوهشکده کلام اهل بیت علیهم السلام، به زبان فارسی، در قطع رقعی، در 284  صفحه به نگارش درآمده است و در سال 1396 با همکاری انتشارات دارالحدیث منتشر شده است.

بازخوانی آموزه بداء

بازخوانی آموزه بداء

نام کتاب: بازخوانی آموزه بداء

 نویسنده: دکتر سید جمال الدین موسوی

 ناشر: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث

دریافت 50 صفحه ابتدایی کتاب
حجم: 4.2 مگابایت

مسئله «بداء» یکی از مسائل بسیار مهم، تأثیرگذار و ریشه‌دار شیعی به‌‌‌‌‌‌‌شمار می‌رود. این مسئله از مسائل چالش‌برانگیز اعتقادات امامیه است که  همواره یک پای ثابت هجمه علیه آموزه‌های اعتقادی شیعه از ابتدای مطرح شدن آن در جامعه شیعی تا عصر حاضر بوده است و افزون بر اهمیت آن، در بسیاری از حوزه‌های ‌مسائل کلامی مانند اراده و مشیّت، علم الهی و قضا و قدر تأثیر بسزایی دارد که بر اهمیت آن می‌افزاید. این مسئله از دیر باز هدف انتقادات تند جریان‌های ‌رقیب کلامی بوده و دامنه این انتقادها قرن‌ها‌ ادامه یافته و در حال حاضر نیز به‌عنوان نقطه ضعف و کاستی در عقاید شیعه امامیه مطرح شده و به آن دامن ‌زده می‌شود.


اثر حاضر کوشیده است این آموزه را بر اساس منابع وحیانی واکاوی کرده و دیدگاه اندیشمندان عصر حضور اهل بیت علیهم السلام را بازخوانی کند. از آن‌جا که خلأ تمامی پژوهش‌های ‌مشابه در این عرصه فقدان دید تاریخی به این مسئله است، نگارنده بر آن شد تا با بررسی تاریخی این آموزه و سیر تطوّر آن در مدرسه‌های ‌کلامی امامیه، دیدگاه متکلمان نخستین امامیه را در این‌باره یافته و تغییرات پدید آمده در این آموزه مهم و تأثیرگذار کلامی را نمایان سازد.



 پژوهش حاضر در چهار فصل زیر سامان دهی شده است :

مفاهیم و کلیات

بررسی آموزه بداء در مدرسه‌های ‌کلامی امامیه

آموزه بداء در آیات و روایات

تحلیل و چرایی تغییر در تبیین آموزه بداء

ضمیمه: تردد در ساحت ربوبی از منظر مکتب اهل بیت علیهم السلام


فصل نخست، به کلیات و مفاهیم این پژوهش و ابعاد مسئله‌شناختی و پیشینه آن پرداخته است. فصل دوم، گزارشی از سرنوشت آموزه بداء از دوران صدور روایات تا انتهای عصر تغییر و تطوّر آن یعنی مدرسه کلامی اصفهان است. در فصل سوم، نگاه کلامی به آموزه بداء شده و دیدگاه آیات و روایات در خصوص بداء و مبانی آن پی‌گیری شده است. فصل چهارم، که در‌‌‌‌‌‌‌واقع، هدف اصلی پژوهش پیش روست، به اثبات فرضیه اصلی پژوهش پرداخته و نقطه ارتباط و اتصال فصل دوم و سوم به شمار می‌آید.


کتاب بازخوانی آموزه بداء ، تألیف حجت الاسلام سیدجمال الدین موسوی از سوی پژوهشکده کلام اهل بیت علیهم السلام، به زبان فارسی، در قطع رقعی، در ۳۲۰  صفحه به نگارش درآمده است و در سال ۱۳۹۶با همکاری انتشارات دارالحدیث منتشر شده است.


تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد

تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد

نام کتاب: تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد

نویسنده: دکتر سید علی حسینی زاده

ناشر: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث

دریافت 50 صفحه ابتدای کتاب
حجم: 5 مگابایت


کلام امامیه همانند همه گروه‌های فکری از معبر شماری از مدرسه‌های فکری گذر کرده که برای شناخت تاریخ امامیه باید این مدرسه‌ها را بازخوانی کرد. شیعیان با بهره‌گیری از معارف اهل ‌‌بیت و در پرتو خردورزی، حرکت فکری و کلامی خود را از مدینه و بر محور اهل ‌‌بیت آغاز کردند و اصلی‌ترین باورهای شیعه در این مدرسه مطرح شد و کلام شیعه شکل گرفت.

با آغاز سده دوم، معارف اعتقادی در کوفه منتشر و در قالب نظریه‌های علمی تبیین شد. اصحاب امامیه در کوفه با دو رویکرد مختلف به تبیین معارف اعتقادی پرداختند و دو جریان مهم کلامی را پدید آوردند. یک جریان با رویکردی کلامی به‌دنبال تبیین عقلانی معارف اهل ‌‌بیت و دفاع از آن در مقابل جریان‌های فکری رقیب بود؛ اما جریان دیگر با رویکردی حدیثی در ‌‌پی فهم دقیق همان معارف و عرضه آن به جامعه مؤمنان بود.

جریان کلامی که رویکرد عقلانی و نظریه‌پردازانه داشت با افولی زود هنگام روبه‌رو شد. هم‌زمان جریان متن‌گرا که رویکردی حدیثی داشت، با انتقال به شهر قم، امتداد اندیشه کلامی امامیه را در مدرسه‌ای دیگر رقم زد. همزمان با غیبت صغرا و اندک زمانی پس از شکل‌گیری #مدرسه_قم با رویکردی حدیثی، در مرکز سیاسی جهان اسلام یعنی بغداد، جریان عقل‌گرا و نظریه‌پردازِ کلام امامیه با ‌‌‌تطوّراتی نسبت به مدرسه کوفه به آرامی بالندگی خود را باز یافت.

پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد این مدرسه با تلاش‌های متکلمانِ کمتر شناخته‌شده امامیه از جمله ابوسهل و ابومحمد نوبختی و همچنین ورود معتزلیان شیعه شده به عرصه کلام امامی، حدود یک قرن پیش از#شیخ_مفید فعالیت خود را به‌صورت مدرسه‌ای آغاز کرد. در ادامه با راهبری شیخ ‌‌مفید، #سید‌‌_مرتضی و #شیخ_طوسی به اوج بالندگی خود رسید.

کتاب تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد در تلاش برای برطرف ‌‌کردن بخشی از غبار تاریخ کلام امامیه با بررسی جریان‌ها، شخصیت‌ها، تراث و اندیشه‌های مدرسه کلامی امامیه در بغداد، به تحلیل و تبیین ‌‌‌تطوّرات کلام امامیه در فاصله آغاز غیبت صغرا تا برآمدن سلاجقه در محیط جغرافیایی بغداد پرداخته است.

نوشتار حاضر در سه فصل تدوین شده است:

  • فصل اول: کلیات و مقدمات
  • فصل دوم: سیر ‌‌‌تطوّر محتوای #کلام_امامیه در مدرسه کلامی بغداد
  • فصل سوم: تحلیل و تبیین ‌‌‌تطوّر کلام امامیه در بغداد

کتاب تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد، تألیف حجت الاسلام دکتر سیدعلی حسینی زاده از سوی پژوهشکده کلام اهل بیت علیهم السلام، به زبان فارسی، در قطع رقعی، در ۳۴۴ صفحه به نگارش درآمده است و در سال ۱۳۹۶با همکاری انتشارات دارالحدیث منتشر شده است.

تاریخ کلام امامیه

تاریخ کلام امامیه

نام کتاب: تاریخ کلام امامیه

نویسنده: دکتر رسول رضوی

ناشر: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث

دریافت 30 صفحه ابتدای کتاب
حجم: 31.7 مگابایت


کتاب تاریخ کلام امامیه تلاش می کند تا گزارشی از چگونگی پیدایش علم اعتقادات شیعی و جریان‌های مختلف آن و معرفی مراکز و حوزه‌های علمی کلام امامیه در جوامع اسلامی و یافتن سیر منضبط و تاریخمند آن‌ها ارائه نماید. 


کتاب تاریخ کلام امامیه در شانزده فصل با عناوین ذیل تالیف شده است:

  • فصل اول: تعاریف
  • فصل دوم: عصر رسالت
  • فصل سوم: حوزه مدینه
  • فصل چهارم: حوزه کوفه
  • فصل پنجم: حوزه بغداد اول
  • فصل ششم: حوزه قم اول
  • فصل هفتم: حوزه بغداد دوم
  • فصل هشتم: حوزه نجف اول و مرکز علمی ری
  • فصل نهم: حوزه حلّه
  • فصل دهم: حوزه شیراز
  • فصل یازدهم: دوره فترت بین حوزه حلّه و حوزه نجف
  • فصل دوازدهم: حوزه نجف دوم
  • فصل سیزدهم: حوزه اصفهان
  • فصل چهاردهم: حوزه نجف سوم
  • فصل پانزدهم: حوزه قم دوم
  • فصل شانزدهم: حوزه مشهد (خراسان)

کتاب تاریخ کلام امامیه، تألیف حجت الاسلام دکتر رسول رضوی، به زبان فارسی، در قطع وزیری، در 696  صفحه به نگارش درآمده است و در سال 1396 از سوی انتشارات دارالحدیث منتشر شده است.

جستارهایی در مدرسه‌ی کلامی کوفه

جستارهایی در مدرسه‌ی کلامی کوفه

نام کتاب: جستارهایی در مدرسه‌ی کلامی کوفه

نویسنده: جمعی از نویسندگان (مجموعه مقالات)

زیر نظر: محمدتقی سبحانی

گردآورنده: اکبر اقوام کرباسی

ناشر: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث

دریافت فهرست
حجم: 5.67 مگابایت