برگزاری نشست علم کلام؛ آسیب‌ها و بایسته‌ها

برگزاری نشست علم کلام؛ آسیب‌ها و بایسته‌ها

دومین پیش نشست همایش ملی فلسفه کلام با موضوع «علم کلام؛ آسیب‌ها و بایسته‌ها» به همت گروه کلام پژوهشکده حکمت و دین‌پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و با مشارکت انجمن کلام اسلامی حوزه، در قم برگزار می شود.

سخنران: دکتر محمدتقی سبحانی، دکتر محمدصفر جبرئیلی

زمان: یکشنبه 27 آبان 1397، بعد از نماز مغرب و عشاء

مکان: قم، بلوار جمهوری،کوچه دوم، فرعی اول سمت چپ 

شرکت برای عموم طلاب و دانشجویان (خواهران و برادران) و کلیه علاقمندان آزاد است.

لازم بذکر است همایش ملی فلسفه کلام با سخنرانی آیت‌الله علی اکبر رشاد و آیت‌الله علی ربانی گلپایگانی، پنجشنبه اول آذر ماه سال جاری همزمان با روز جهانی فلسفه از ساعت ۰۸:۳۰ تا ۱۲ در تالار اندیشه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار می شود.

برگزاری نشست علمی انسان شناسی کلامی شیعه و نقش آن در حکومت اسلامی

برگزاری نشست علمی انسان شناسی کلامی شیعه و نقش آن در حکومت اسلامی

به همت گروه کلام مدرسه عالی حکمت و دین پژوهی  مجتمع  امام خمینی (ره)  وابسته به جامعه المصطفی(ص) و با همکاری انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه قم، پیش نشست همایش نقش حکمت در انقلاب اسلامی با موضوع «انسان شناسی کلامی شیعه و نقش آن در حکومت اسلامی» برگزار می شود.

سخنران: دکتر رضا برنجکار

زمان: پنجشنبه 24 آبان 1397، ساعت 10 تا 12

مکان: قم، میدان جهاد، مجتمع امام خمینی (ره)، سالن شهید عارف الحسینی(ره)

شرکت برای عموم طلاب و دانشجویان (خواهران و برادران) و کلیه علاقمندان آزاد است.

همایش ملی جایگاه عقل در کلام و فلسفه

همایش ملی جایگاه عقل در کلام و فلسفه

انجمن علمی فلسفه دانشگاه‌های فردوسی و رضوی برگزار می‌کنند:

همایش ملی جایگاه عقل در کلام و فلسفه

با حضور اساتید: آقایان ابراهیم یعقوبیان (26 آبان)، محمدعلی وطن‌دوست (27 آبان)، رضا برنجکار (29 آبان)، محمدتقی سبحانی (30 آبان)، محمدحسن وکیلی (28 آبان و 1 آذر)

محورهای همایش: ماهیت عقل دینی از نگاه علامه در بحارالانوار، بررسی ماهیت عقل عملی در فلسفه، بررسی ماهیت عقل نظری در فلسفه.

زمان: از 26 آبان الی 1 آذر 97؛ جلسات همایش همه روزه از ساعت 12 تا 14، روز پنج‌شنبه از ساعت 10 تا 12

مکان: دانشگاه فردوسی، دانشکده الهیات، سالن آمفی تئاتر (شنبه، یک‌شنبه، چهارشنبه، پنج‌شنبه) - دانشگاه علوم اسلامی رضوی، ساختمان شماره یک، سالن آمفی تئاتر (دوشنبه، سه‌شنبه)

برگزاری دوره‌های آموزشی کلامی در سال تحصلیلی 97-98

برگزاری دوره‌های آموزشی کلامی در سال تحصلیلی 97-98

دوره های آموزشی  «خارج کلام - قواعد کلامی (قاعده لطف)» ، «نقد الحاد مدرن» ،«تاریخ علم کلام (مدرسه مدینه)» و «زبان تخصصی کلام و فلسفه دین» به همت اعضای انجمن کلام اسلامی حوزه برگزار می شود.

کلاس «خارج کلام (قواعد کلامی - قاعده لطف)» با حضور استاد دکتر رضا برنجکار روزهای شنبه و یکشنبه ؛ یک ساعت به اذان مغرب از تاریخ 14 مهرماه ، برای برادران و خواهران در سالن کنفرانس انجمن های علمی حوزه برگزار می شود.

کلاس «نقد الحاد مدرن" با حضور استاد دکتر حمیدرضا شاکرین روزهای چهارشنبه ؛ ساعت 16  از تاریخ 18مهر ماه ، برای برادران و خواهران در سالن کنفرانس انجمن های علمی حوزه برگزار می شود.

کلاس «تاریخ علم کلام - مدرسه مدینه» از سوی انجمن کلام اسلامی با حضور استاد دکتر محمدتقی سبحانی روزهای سه شنبه ؛ ساعت 7:30  صبح از تاریخ 17 مهرماه، برای برادران و خواهران در بنیاد فرهنگی امامت برگزار می شود.

کلاس«زبان تخصصی کلام و فلسفه دین» با حضور استاد دکتر محمد جاودان روزهای شنبه ؛ ساعت 16 از تاریخ 14 مهرماه، برای برادران و خواهران در دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار می شود.

آدرس محل های برگزاری:

انجمن های علمی حوزه: بلوار جمهوری اسلامی، کوچه 2، فرعی اول سمت چپ، ساختمان انجمن های علمی حوزه، طبقه اول، سالن کنفرانس

بنیاد فرهنگی امامت: بلوار معلم، کوچه10، خیابان شهیدین، بنیاد فرهنگی امامت، سالن تخصصی علامه امینی

دانشگاه ادیان و مذاهب: پردیسان، بلوار شهید مولوی، دانشگاه ادیان و مذاهب، سالن کتابخانه، سالن کنفرانس شهید بهشتی

علاقه مندان جهت ثبت نام و حضور در کلاس ها، مشخصات (نام، نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی، عنوان درس) را به سامانه پیامکی 30007227007705 ارسال نمائید.

حضور برای عموم آزاد است.

چهارمین دوره مدرسه تابستانی کلام امامیه در اصفهان برگزار شد

انجمن کلام اسلامی حوزه در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری در مورد اهتمام به علم کلام در حوزه­های علمیه و عمومی کردن پژوهش­های دانش کلام و پیرو رهنمودهای زعیم حوزه علمیه اصفهان حضرت آیت الله العظمی مظاهری(حفظه الله) در رابطه با گسترش فعالیت های علمی و مطالعاتی دانش مقدس کلام اسلامی و رونق بخشی به این علم در حوزه علمیه، اقدام به برگزاری چهارمین مدرسه تابستانی کلام امامیه با موضوع نقد و ارزیابی مطالعات شیعه شناسی در غرب معاصر نمود.

در این دوره آموزشی - کارگاهی 45 نفر از اساتید، دانش آموختگان و علاقمندان مباحث کلامی از 4 استان همچون اصفهان، تهران، قم و خراسان رضوی بعد از ثبت نام در پایگاه اینترنتیekalam.ir شرکت کردند.

چهارمین مدرسه تابستانی کلام امامیه به مدت سه روز در روزهای 14 تا 16 شهریور 97 از ساعت 8 تا 19:۳۰ در سالن کنفرانس مرکز تحقیقات رایانه ای حوزه علمیه اصفهان برگزار گردید.

شرکت کنندگان در این مدرسه با مهمترین پژوهش های کلامی، حدیثی و قرآنی در غرب معاصر در قالب موضوعاتی چون پیشینه مطالعات و جریان شناسی شیعه شناسان در غرب، مطالعات مستشرقان در حوزه حدیث شیعه، مطالعات مستشرقان در حوزه تفسیر شیعه، شیعه امامیه؛ باطن گرایی و گنوسی گری (ارزیابی ایده مطالعات کربن، امیرمعزی و هالم)، ارزیابی مطالعات تراثی کلامی اتان کلبرگ، نقد درون پارادایمی روش مطالعات حدیثی غربیان با تأکید بر احادیث شیعه، روش شناسی تاریخ نگاری کرون و مدرسی، بررسی تطبیقی ایده شیعه پژوهان غربی درحوزه تطور اندیشه امامیه درقرون نخستین؛ فان‌اس، مادلونگ،کلبرگ و روش شناسی مطالعات تاریخ انگاره و اندیشه طی نه نشست و سه میزگرد علمی آشنا شدند.

در این دوره اساتید برجسته کلام و الهیات  از جمله حجج اسلام دکتر محمدتقی سبحانی، دکتر سبدعلی طالقانی، دکتر علی راد و  نیز دکتر امداد توران، دکتر سیدمحمدهادی گرامی، دکتر علی حسن نیا، دکتر محمدحسین منتظری و محمد قندهاری به ارائه مباحث خود پرداختند.

لازم به ذکر است به تمامی شرکت کنندگان در دوره، گواهی پایان دوره از طرف انجمن کلام حوزه علمیه اعطا گردید.

برگزاری چهارمین مدرسه تابستانی کلام امامیه

برگزاری چهارمین مدرسه تابستانی کلام امامیه

چهارمین کارگاه آموزشی مدرسه‌ی تابستانی کلام امامیه با موضوع «مطالعات شیعه شناسی در غرب معاصر» از سوی انجمن کلام اسلامی حوزه‌ی علمیه - دفتر اصفهان از تاریخ 14 تا 16 شهریور 97 برگزار می‌گردد.

این دوره به‌صورت فشرده در دو نوبت صبح و عصر (از ساعت 8 تا 19:30) برگزار خواهد شد و شرکت‌کنندگان با موضوعاتی چون «پیشینه مطالعات و جریان شناسی شیعه شناسان در غرب»، «مطالعات مستشرقان در حوزه حدیث شیعه»، «مطالعات مستشرقان در حوزه تفسیر شیعه»، «شیعه امامیه؛ باطن گرایی و گنوسی گری»، «پژوهش‌های کلامی تراثی جریان مادلونگ»، «روش شناسی مطالعات حدیثی و تاریخ کلام مستشرقان»، «مطالعات تراثی – کلامی اتان کلبرگ»، «بررسی و ارزیابی دیدگاه‌های مهم فان اس در مطالعات شیعه پژوهی»، «روش شناسی مطالعات تاریخ انگاره» و «روش شناسی و ارزیابی مطالعات جریان پرینستون» آشنا خواهند شد.

ارائه‌ی این مباحث توسط اساتید محترم آقایان محمدتقی سبحانی، سیدعلی طالقانی، علی راد، امداد توران، علی حسن‌نیا، محمدهادی گرامی و.... خواهد بود.

ثبت نام اولیه از تاریخ  9 تا  11 شهریور 97 با مراجعه به آدرس ekalam.ir و تکمیل فرم، انجام می‌شود. برای دریافت اطلاعات بیش‌تر، می‌توانید از ساعت 10 الی 15 با شماره تلفن 09162005262 تماس حاصل فرمایید.

تذکرات:

1. چهارمین مدرسه‌ی تابستانی کلام امامیه در شهر اصفهان برگزار می‌شود. محل دقیق برگزاری و برنامه‌ی تفصیلی نشست­‌ها متعاقباً اعلام می‌شود.

2. ظرفیت دوره محدود بوده و اولویت با اساتید  کلام حوزه و دانش آموختگان کلام و فلسفه است.

3. اسامی پذیرفته شدگان پس از ارزیابی فرم ثبت نام، در سایت کلام امامیه و از طریق پیامک اطلاع رسانی خواهد شد. پذیرفته‌شدگان باید در زمان مقرر برای تکمیل ثبت نام به سایت کلام امامیه مراجعه فرمایند.

4.  حضور خواهران و نیز اساتید و دانش‌آموختگان سایر استان‌ها در این دوره بلامانع است.

5. ظرفیت خوابگاهی برای برادران دانش‌پژوه به‌صورت محدود موجود است.

6. در پایان به شرکت‌کنندگان، گواهی پایان‌دوره از سوی انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه اعطا می‌شود.

برگزاری مدرسه تابستانی کلام امامیه با موضوع مرجعیت علمی اهل بیت

برگزاری مدرسه تابستانی کلام امامیه با موضوع مرجعیت علمی اهل بیت

سومین مدرسه‌ی تابستانی کلام امامیه با موضوع مرجعیت علمی اهل بیت با همکاری مرکز تخصصی آخوند خراسانی، انجمن کلام اسلامی حوزه، دانشگاه علوم اسلامی رضوی و آستان قدس رضوی برگزار می‌گردد. مدت زمان این برنامه سه روز است و اساتید محترم آقایان سبحانی، طالقانی، صادقی، وحدتی شبیری، ارسطا، قدردان قراملکی، منتظری و برنجکار به ارائه‌ی بحث خواهند پرداخت.
علاقه‌مندان می‌توانند برای ثبت نام از تاریخ 27 تا 31 مرداد به شبکه‌ی معالم به نشانی maalem.ir مراجعه فرمایند.
برگزاری نشست علمی تراث حکمی امام رضا

برگزاری نشست علمی تراث حکمی امام رضا

برگزاری نشست علمی تراث حکمی امام رضا

سخنرانان: دکتر محمدتقی سبحانی، دکتر علی رضایی تهرانی

زمان: شنبه 30 تیر ساعت 18 تا 20

مکان: مشهد، خ سناباد، نیش سناباد 33، مجمع عالی حکمت اسلامی

دوره آموزشی درسگفتار منطق

دوره آموزشی درسگفتار منطق

دوره آزاد درسگفتار منطق

مدرس: دکتر حامد قدیری

زمان: شنبه ها و چهارشنبه ها، ساعت 18:30، از 6 تیر به مدت 26 جلسه

مکان: یوسف آباد، کوچه یازدهم، کتابخانه ی مسجد شفا

آقایان و بانوان

هزینه ثبت نام: 85 هزار تومان

اطلاعات بیشتر

برگزاری نشست علمی تبیین تورات و انجیل در قرآن

برگزاری نشست علمی تبیین تورات و انجیل در قرآن

نشست علمی تبیین تورات و انجیل در قرآن برگزار می‌شود.

سخنرانان: دکتر محسن فیض بخش، دکتر محمد قندهاری

زمان: یکشنبه 10 تیرماه 97 - ساعت 15 الی 18

مکان: تهران، بزرگراه کردستان، نبش خیابان دکتر صادق آئینه وند (64 غربی)، مرکز آموزش های آزاد تخصصی علوم انسانی

این دوره همراه با ارائه گواهینامه معتبر و مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری می باشد.

برای اطلاعات بیشتر و ثبت نام به سایت مراجعه شود.

برگزاری نشست علمی تربیت دینی برپایه فطرت در قرآن کریم

برگزاری نشست علمی تربیت دینی برپایه فطرت در قرآن کریم

نشست علمی تربیت دینی برپایه فطرت در قرآن کریم برگزار می‌شود.

سخنران: حجت الاسلام دکتر سبحانی

زمان: چهارشنبه 9 خرداد 97 - ساعت 21:15

مکان: اصفهان - پل شهرستان - پانزدهمین نمابشگاه قرآن و عترت سالن همایش‌ها

همراه با  مسابقه و اهدای جوایز نفیس به برگزیدگان

برگزاری سلسله نشت‌های معرفت، دین و اخلاق

برگزاری سلسله نشت‌های معرفت، دین و اخلاق

سلسله نشست علمی: معرفت، دین و اخلاق


زمان: 4 الی 14 خرداد ماه 1397 از ساعت 22:00 الی 23:30

مکان: مشهد، میدان شهدا، تالار شهر.


 4 خرداد: تحلیل روان شناختی تاثیر گذاران اخلاقی؛ دکتر محسن فاطمی

 5 خرداد: مناسبات اخلاق و فقه؛ دکتر علی طالقانی

 6 خرداد: قرآن و اخلاق گفتگو؛ دکتر محمد کاظم شاکر

 7 خرداد: مرز های اخلاقی دروغ؛ دکتر امیر صایمی

 8 خرداد: مناسبات فرهنگی اخلاق گفتگو؛ حجت الاسلام محمدرضا زائری

 9 خرداد: همدلی و شناخت؛ دکتر علیرضا مازاریان

 10 خرداد: اخلاق ظلم ستیزی در ابعاد جهانی، موردکاوی روز نکبت؛ کوروش علیانی

 11 خرداد: آموزه هایی از فلسفه اخلاق معاصر؛ دکتر محمود مروارید

 12 خرداد: عقلانیت و دیانت؛ دکتر نصر الله موسویان

 13 خرداد: معرفت شناسی دینی؛ دکتر هاشم مروارید


ثبت نام دوره مبانی امامت پژوهی

ثبت نام دوره مبانی امامت پژوهی

در راستای ترویج اصول اندیشه امامت و دفاع از حریم اعتقادات شیعه امامیه شناخت و نقد دیدگاه های انحرافی (وهابیت، سلفی و تکفیری)بنیاد فرهنگی امامت (تهران) امامت پژوه می پذیرد. عزیزان می توانند جهت ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به سایت بنیاد امامت  و یا از ساعت 8 الی 15 ایام هفته به شعبه تهران مراجعه نمایید.


برگزار سلسه جلسات خوانش خطب توحیدی نهج البلاغه

برگزار سلسه جلسات خوانش خطب توحیدی نهج البلاغه

انجمن کلام اسلامی حوزه علمیه (دفتر اصفهان)  با همکاری مؤسسه نورالقرآن برگزار می کند:

خوانش خطب توحیدی نهج البلاغه؛ تحلیل حدیثی، کلامی، ادبی

اساتید: حجت الاسلام دکتر امیرصالح معصومی و دکتر محمدحسین منتظری

زمان: ماه مبارک رمضان، همه‌روزه از ساعت 14 تا 17 (شروع از دوشنبه 31 اردیبهشت)

نشانی: اصفهان میدان احمد آباد ابتدای خیابان سروش کوچه شهید امامی دوست مؤسسه نور القرآن

برادران و خواهران


یرگزاری سلسله جلسات خوانش روشمند اصول کافی

یرگزاری سلسله جلسات خوانش روشمند اصول کافی

آغاز مجدد سلسله جلسات خوانش روشمند اصول کافی

استاد: دکتر محمدحسین منتظری

زمان: پنج‌شنبه‌ها از ساعت 20 همراه با نماز مغرب و عشا

مکان: اصفهان،‌ بلوار ملت، کوچه زارعی 29، کوچه سحر

صوت و فیلم این جلسات در پایگاه مطالعاتی کلام امامیه منتشر خواهد شد. همچنین تعطیلی جلسات در کانال کلام امامیه اطلاع رسانی خواهد شد.

همایش علمی واکاوی اصالت میراث حدیثی شیعه

همایش علمی واکاوی اصالت میراث حدیثی شیعه

همایش علمی واکاوی اصالت میراث حدیثی شیعه برگزار می شود.

سخنرانان: آیت الله استادی،  آیت الله علیدوست، حجت الاسلام دکتر احمدی، حجت الاسلام دکتر مهدوی راد، حجت الاسلام مختاری، فاضل ارجمند استاد حسینی شیرازی.

 زمان: یکشنبه نهم اردیبهشت ماه ۹۷ ساعت ۱۷ الی ۱۹

مکان: قم، میدان معلم، سالن همایش های مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام)

دوازدهمین نشست مجمع عمومی انجمن کلام اسلامی حوزه

دوازدهمین نشست مجمع عمومی انجمن کلام اسلامی حوزه

دوازدهمین نشست مجمع عمومی انجمن کلام اسلامی حوزه برگزار می شود.

سخنران: دکتر رضا برنجکار

 زمان: چهارشنبه پنچم اردیبهشت ماه سال 97، ساعت 20:30

مکان: قم، بلوار جمهوری اسلامی، کوچه 2، فرعی سمت چپ، ساختمان انجمن های علمی حوزه، سالن همایش.


آزمون اختصاصی دانشگاه قرآن و حدیث ، واحد اصفهان، ویژه طلاب

آزمون اختصاصی دانشگاه قرآن و حدیث ، واحد اصفهان، ویژه طلاب

کارشناسی ارشد رشته علوم حدیث، گرایش کلام وعقاید – ویژه برادران و خواهران طلبه

  • استنباط عقلایی اعتقادات از قرآن کریم و احادیث  
  • دفاع عقلانی از معارف اعتقادی اهل بیت(علیهم السلام) و مکتب امامیه
  • آشنایی با تطورات تاریخی دانش کلام
  • آشنایی با عرصه های پژوهشی شیعه پژوهان معاصر 

کارشناسی ارشد رشته علوم حدیث گرایش تفسیر اثری – ویژه خواهران طلبه

  • آشنایی با روش تفسیری اهل بیت (علیهم السلام)
  • مطالعه روشمند و تحلیل روایات تفسیری
  • آشنایی با عرصه های پژوهشی شیعه پژوهان معاصر

مزایا:

  • بهره گیری از اساتید برجسته کلام و حدیث در حوزه و دانشگاه
  • بهره مندی از کارگاه های علمی – آموزشی در طول دوره
  • به کارگیری دانشجویان برتر در پروژه های پژوهشی در پایان دوره
  • تحصیل رایگان برای طلاب
  • امکان ادامه تحصیل در دانشگاه قرآن و حدیث
  • برگزاری کلاسها در اصفهان  
  • فضای آموزشی مطلوب 

شرایط ثبت نام

  • اتمام سطح دو یا اتمام سطح یک به همراه مدرک کارشناسی

ثبت نام از طریق:

مراجعه به پایگاه اینترنتی دانشگاه یا مراجعه حضوری (همه روزه از از ساعت 14 تا 18).

نشانی: اصفهان میدان احمد آباد ابتدای خیابان سروش کوچه شهید امامی دوست مؤسسه نور القرآن

شماره تماس:  +983132280711 و +983132280712  و +989162005262

مهلت ثبت نام: 31 فروردین 97

زمان برگزاری آزمون اختصاصی: جمعه  22 تیر 97

گزارش جلسه پنجم درس قواعد کلامی عدل

استاد برنجکار در جلسه‌ی چهارم از سلسله دروس قواعد کلامی عدل، به نقد و بررسی سایر ادله‌ی بحث حسن و قبح از دیدگاه اشاعره پرداختند.

ادله اشاعره در رد حسن و قبح ذاتی

سایر ادله‌ی اشاعره عبارت‌اند از:

دلیل ششم

حسن و قبح ذاتی و عقلی با اختیار خداوند در افعالش منافات دارد؛ زیرا در این صورت خداوند نمی‌تواند هر کاری انجام دهد.

پاسخ:

اختیار یعنی فاعل هم می‌تواند فعل را انجام دهد، هم می‌تواند آن را ترک کند. ضرورت سابق بر خدا وجود ندارد که مرتکب قبیح نشود. هم‌چنین ضرورت لاحق (این‌که خداوند بر اساس صفاتی مانند حکمت و عدل، ضرورتاً قبیح را مرتکب نمی‌شود) با اختیار منافات ندارد.

دلیل هفتم

حسن و قبح ذاتی با جبر و نظریه‌ی کسب مغایر است.

طبق این نظریه، خداوند فعل انسان را در او ایجاد می‌کند و هم‌زمان قدرتی حادث نیز به انسان می‌دهد. این هم‌زمانی که کسب نام دارد، باعث می‌شود که انسان خیال کند فعل را خودش انجام داده، در حالی که او فقط محل فعل و قدرت است. در این حالت ملاک اختیار (توانایی انجام و ترک فعل) در انسان وجود ندارد، پس نمی‌توان آن را حَسن یا قبیح دانست.

پاسخ:

مبنایی: امامیه و معتزله نظریه‌ی کسب و جبر را نمی‌پذیرند.

بنایی: اگر انسان در مقابل اوامر الهی اختیار نداشته باشد، حسن و قبح شرعی نیز نادرست خواهد بود.

دلیل هشتم

حسن و قبح ذاتی در مواردی باعث اجتماع دو امر متنافی می‌شود. برای مثال اگر شخصی وعده به قتل کسی دهد، اگر قتل را انجام دهد، به‌خاطر قتل مرتکب قبیح شده و به خاطر عمل به وعده، مرتکب حسن و برعکس.

پاسخ:

1) در اجتماع متنافیین وحدت موضوع شرط است که این‌جا رعایت نشده.

2) عمل به وعده وقتی حسن است که وعده قبیح نباشد. پس در این مثال حسنی وجود ندارد.

دلیل نهم

حسن و قبح ذاتی در مواردی موجب انقلاب در ذات می‌شود. برای مثال اگر کذب ذاتاً قبیح باشد و برای نجات جان یک پیامبر مجبور به دروغ گفتن باشیم، دروغی که ذاتاً قبیح بوده، حسن می‌شود.

پاسخ:

انقلاب در ذات رخ نداده. این‌جا دو قبیح داریم که از هر دو باید دوری کرد: کذب و مشارکت در قتل پیامبر. حال اگر این دو با هم تزاحم پیدا کنند، باید اهم (نجات پیامبر) را بر مهم (دروغ نگفتن) مقدم کرد. به همین خاطر گفته‌اند که اگر راه دیگری (مثل توریه) وجود دارد؛ نباید مرتکب قبیح شویم.

دلیل دهم

عقلی بودن حسن و قبح با منعم بودن خدا منافات دارد. خداوند در صورت نیاز بشر، به او نعمت می‌دهد و این نیاز را نیز خودش ایجاد کرده است. نیاز قبیح و نعمت حسن است. حسن و قبح هم در این‌جا برابرند. پس خدا منعم نیست.

پاسخ:

ملازمه‌ای بین نیاز و نعمت دادن وجود ندارد؛ مثل اصل وجود انسان که نعمت است. اما در نعمت‌های بعد از وجود نیز این ملازمه همیشه وجود ندارد. گاه انسان نیاز ندارد؛ اما خدا نعمت می‌دهد. در نعمت‌هایی که خدا بعد از نیاز به انسان می‌دهد، سود و زیان برابر نیست، بلکه سودش بیش‌تر است.

دلیل یازدهم

حسن و قبح با نظام تکلیف تنافی دارد. خدا به معرفت، عبادت و شکر تکلیف کرده است. اگر حسن و قبح عقلی باشد، این تکالیف قبیح‌اند. تکلیف، مشقت دارد و در این موارد نفع چندانی نصیب انسان نمی‌شود. (رازی: منفعت یعنی لذت و دفع الم یا چیزی که نتیجه‌اش این شود.)

پاسخ:

1) منفعت منحصر درلذت و دفع الم نیست. منافع معنوی به مراتب بالاتر هستند.

2) معرفت خدا منفعت دارد.

3) بالاترین منافع مربوط به جهان آخرت است.

دلیل دوازدهم

قیام عرض به عرض محال است. فعل عرضی است که بر انسان عارض می‌شود. با قیام حسن و قبح بر افعال انسان، قیام عرض به عرض لازم می‌آید که محال است؛ چون حسن و قبح، نوع، جنس و فصل نیستند. اگر بگویید در حسن و قبح شرعی هم، این اشکال وارد است، می‌گوییم: حسن و قبح شرعی عرض نیستند، بلکه الزام و حکم‌اند. حسن و قبح عرضند.

پاسخ:

مراد ما از ذاتی، ذاتی باب ایساغوجی نیست. ممکن است بگوییم ذاتی باب برهان است (با تصور موضوع، حکم می‌شود که بالضروره محمولی بر او صادق است و از او جدا نمی‌شود). ممکن است بگوییم ازباب معقولات ثانیه فلسفی است که منشاء انتزاع دارد ولی ماهیت ندارد. مراد ما این است که قطع نظر از اعتبار شارع، این حسن و قبح در واقع وجود دارند.

دلیل سیزدهم

در صورت پذیرش حسن و قبح ذاتی، علت یک امر وجودی یک امر عدمی می‌شود.

بیان ملازمه: علت قبح قتل، ظلم است که تحلیل می‌شود به ضرر و عدم استحقاق شخص مقابل. عدم استحقاق امری است عدمی. این امر عدمی، علت یک امر وجودی (قبح) شده است.

پاسخ:

می‌دانیم ظلم واقعیتی است که درخارج رخ داده است. حال چون این واقعیت در خارج همراه با یک امر عدمی شده، نمی‌توانیم منکر واقعی بودن آن شویم.